معاونیت فرهنگی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 10 آذر 1392 ساعت 09:52

انتخابات؛ بدیل ندارد

احمد ارشاد خطیبی

استاد دانشگاه جامی

آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید

یکی از مولفه های مهم و پذیرفته شده دموکراسی، انتخابات است. انتخابات؛ مجموعه سازوکارهایی است که از طریق آن، مردم نماینده گان خود را در برخی قوای دولت یا نهادهای دولتی بر می گزینند تا اراده خود را تمثیل نمایند.

انتخابات یک وسیله و افزار است، افزاری در خدمت تمثیل اراده مردم و به هدف تحقق و ثبات دموکراسی در جامعه انسانی. انتخابات مهترین ابزار دموکراسی غیرمستقیم است. در جهان امروزی و پیشرفته، دموکراسی غیرمستقیم یا «دموکراسی نماینده گی» مروج است، زیرا مطابق با شرایط زمانی و واقعیت های جهانی و داخلی کشورها می باشد. جهان امروز؛ جهان دموکراسی غیرمستقیم است، زیرا با توجه به جمعیت زیاد کشورها و امکانات تخنیکی، امکان تحقق دموکراسی مستقیم موجود نیست. در دموکراسی مستقیم مردم دارای نماینده نیستند، بلکه خودشان با حضور در عرصه ها و میادین، اراده خود را تمثیل می نمایند. بنابر اسناد معتبر تاریخی، دموکراسی مستقیم در گذشته دور در«دولتشهرهای یونان باستان» و «سیته های روم» وجود داشته است. در این دو تمدن که امروزه«غرب جغرافیایی» وارث آن است، مردم خود در عرصه های تصمیم گیری حضور داشتند و رای خود را استعمال می کردند. وجود مجلس «اکلزیا» در «دولتشهر آتن» در یونان باستان مدعا این واقعیت است. در قرون وسطی یا سده های میانه که هزار سال در اروپا طول کشید، دموکراسی و همه مؤلفه های آن به فراموشی سپرده شد و «تئوکراسی کلیسایی» هزار سال اروپایی ها را  در تاریکی فرو برد. اما در قرون جدید (شانزدهم، هفدهم، هیجدهم، نوزدهم و بیستم)، که بار دیگر دموکراسی در اروپا احیای شد، انتخابات به عنوان یکی از مولفه های دموکراسی تنها گزینه برای انتقال دموکراتیک قدرت سیاسی درقوانین اساسی کشورهای اروپایی پذیرفته شد.

با وجود اینکه انتخابات در دنیا پیشینه دیرینه دارد، اما در افغانستان به عنوان واحدی از نظام بین المللی، انتخابات پیشینه دیرینه ندارد و همانند بسیاری از مؤلفه های دموکراسی در این کشور جنگ زده و ستم دیده نهادینه نشده است. نهادینه شدن دموکراسی در افغانستان راه درازی در پیش دارد و به این ساده گی امکان پذیر نیست. در کشوری که سالها قدرت سیاسی از طریق جنگ، تجاوز خارجی، استبداد، کودتا و قومگرایی انتقال یافته است، نباید انتظار داشت که انتخابات و سایر ابزارهای دموکراسی به این زودی نهادینه شود و به فرهنگ مبدل گردد. این انتظار که در افغانستان انتخاباتی برگزار گردد که با معیارهای جهانی مطابقت داشته باشد، برخلاف واقعیت های موجود در افغانستان است. مگر کدام روند همگانی در افغانستان مطابق معیارهای جهانی است که انتخابات در این کشور هم مطابق معیارهای جهانی باشد؟ از سوی دیگر افغانستان که در تاریخ خود دو انتخابات ریاست جمهوری برگزار کرده است و درآینده نزدیک با کمک جامعه جهانی می خواهد سومین انتخابات را برگزار کند، باید به عنوان کشوری تلقی گردد که دارای شرایط خاصی است. هر اتقاقی که در این کشور صورت می گیرد از این شرایط تأثیر می پذیرد.

بهر حال، افغانستان به عنوان کشوری که امروزه برخی از مؤلفه های دموکراسی را دارد تنها از طریق دموکراسی می تواند از موانع موجود عبور کند. راه حل مسائل افغانستان، تحقق دموکراسی است. دموکراسی نمی تواند همه موانع را در افغانستان از بین ببرد، اما می تواند بطور نسبی اوضاع را بهتر سازد و مردم افغانستان را از بسیاری از مصیبت های ناشی از عدم دموکراسی رهایی بخشد. هر ابزار و مسئله ی که منجر به ثبات دموکراسی در این کشور گردد، به نظر من جزو منافع ملی کشور ما است.

یکی از ابزارهای که در تحقق و ثبات دموکراسی در افغانستان می تواند بیشترین مؤثریت را داشته باشد، بدون تردید انتخابات است. انتخابات در افغانستان بدیل ندارد، هیچ چیزی جایگزین انتخابات در افغانستان شده نمی تواند و نقش انتخابات را در این کشور ایفای کرده نمی تواند. برگزاری لویه جرگه برای تمدید یا انتقال قدرت سیاسی، به هیچ صورت نمی تواند همان نقش مؤثری را در تأمین دموکراسی ایفا کند که انتخابات می تواند. انتخابات بهترین گزینه برای انتقال قدرت سیاسی است و از ضرورت های اساسی و ملی افغانستان می باشد. هر اقدامی که به منظور سبوتاژ کردن سومین انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی صورت گیرد خلاف منافع ملی و اراده عمومی در افغانستان است و از سوی هر گروه و افرادی که صورت گیرد قابل قبول اکثر مردم افغانستان نمی باشد.

اگر سومین انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی در افغانستان برگزار نگردد و یا با تأخیر برگزار شود، پی آمدهای خطرناکی در پی خواهد داشت که جبران آن ناممکن و یا هم بسیار مشکل خواهد بود. اگر این انتخابات برگزار نشود، افغانستان وارد بحران های خطرناکی خواهد شد و بسیاری از بحران های موجود در کشور نیز گسترده و غیر قابل تحمل خواهد گردید. اگر انتخابات پیش رو برگزار نشود، مشروعیت و مقبولیت نسبی نظام سیاسی موجود در افغانستان از دست خواهد رفت. از آنجاییکه نظام سیاسی کنونی در افغانستان هنوز هم ریشه دار نشده است و موانع زیادی بر سر راه ثبات این نظام وجود دارد، از دست رفتن مشروعیت این نظام زمینه فروپاشی آن را تسهیل خواهد کرد. از جانب دیگر، برگزار نشدن این انتخابات، جلوی روند دموکراتیزه شدن افغانستان را خواهد گرفت و یک بار دیگر زمینه شکست دموکراسی را در این کشور فراهم خواهد کرد. از آنجاییکه انتخابات مهمترین ابزار دموکراسی غیرمستقیم است، سرنوشت و چگونگی آن بر همه مؤلفه ها، ابزارها و ارزش های دموکراسی تأثیرگذار است. برگزار نشدن انتخابات، بسیاری از دستاوردهای دولت، مردم، جامعه مدنی و جامعه جهانی را در عرصه دموکراسی در دوازده سال گذشته از بین خواهد برد. از سوی دیگر برگزار نشدن انتخابات، زمینه ها و شرایط مبارزات قهرآمیز را برای تصاحب قدرت سیاسی فراهم می کند. هنگامی که انتخابات نباشد، اپوزیسون سیاسی و افراد مستقل نمی توانند از راه های قانونی و مشروع برای تصاحب قدرت سیاسی مبارزه نمایند و ناگزیر می شوند به  خشونت متوسل شوند.

از آنجاییکه گروه تروریستی طالبان و حامیان این گروه مخالف همه ارزش های دموکراسی  در افغانستان هستند، برگزار نشدن انتخابات موجب اعتماد بنفس این گروه خواهد شد و انگیزه این جنایتکاران را برای تخریب و مقابله با دموکراسی بیشتر خواهد کرد. بدون تردید قوت طالبان موجب ضعف دولت و گروه های دموکراسی خواه در افغانستان خواهد شد. از دیگر پی آمدهای برگزارنشدن انتخابات، بی اعتباری دولت افغانستان در نزد جامعه جهانی خواهد بود. آنگاه به عنوان دولتی که مشروعیت سیاسی قانونی ندارد، تلقی خواهد شد و دولتی منزوی در جامعه بین المللی خواهد بود.

با توجه به آنچه که گفته شد، برگزارنشدن انتخابات مصیبت های زیادی را در افغانستان موجب خواهد شد و برگزاری انتخابات موجب تقویت دموکراسی، حاکمیت قانون، انتقال دموکراتیک قدرت سیاسی، ضعف طالبان و مخالفان مسلح و تأمین حیثیت دولت افغانستان در نظام بین المللی خواهد شد و بایست بپذیرم که انتخابات در افغانستان بدیل ندارد و به هر قیمتی باید برگزار شود.

آخرین بروز رسانی در یکشنبه, 10 آذر 1392 ساعت 11:38
 

تمامی حقوق این سایت نزد پوهنتون جامی محفوظ می باشد .

© 2011 -2016 Jami University